Vooruitzien

Digitaal platform met democratische licentie. Wie zou zoiets niet willen? Sommige inwoners van Leeuwarden hebben minder goede ervaringen met het gebruik van datawetenschap door de gemeente. Begin 2014 konden we in de Leeuwarder Courant lezen dat een aantal uitkeringsgerechtigden in de stress was geschoten, een stuk software had bepaald dat ze geschikt waren bevonden voor een of andere functie. Klant in Beeld heette het project waarmee de gemeente Leeuwarden een poging deed om mensen weer aan het werk te krijgen. Als ik mij goed herinner ging het als volgt: mensen met een bijstandsuitkering werden gevraagd een vragenlijst in te vullen en op basis van de gegeven antwoorden rolden er een paar suggesties voor functies uit een computerprogramma. Hier en daar paniek, sommige mensen werden ondanks een beperking geschikt bevonden voor een baan als kassamedewerker o.i.d. Het haalde zowaar de krant. Ik vergeet elke keer de secretaris van Platform Een en tweepersoonshuishoudens Leeuwarden (PEL) te vragen hoe het met dat project is afgelopen, vermoedelijk is het een stille dood gestorven. Het project stond namelijk op gespannen voet met de Algemene Wet Bestuursrecht waarin het motiveringsbeginsel een van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur is. In gewoon Nederlands, een bestuursorgaan als de gemeente Leeuwarden moet een beslissing (kunnen) motiveren. Dat bleek in het geval van dat Klant in Beeld niet te kunnen. Iets preciezer, Leeuwarden had voor de klus een bedrijf in de arm genomen en dat bedrijf had geen zin de werking van het gebruikte algoritme te onthullen. Ambtenaren wilden de gegeven antwoorden op de vragenlijst in een stuk software stoppen en op basis van het resultaat bijstandsgerechtigden aan het werk zetten. Helaas voor de gemeente was het verband tussen input en output niet kenbaar en derhalve kon niet aan het motiveringsbeginsel worden voldaan.

Leeuwarden steekt de komende tijd aardig wat geld in datawetenschap, op zich niet verkeerd ware het niet dat er tenminste twee problemen zijn: ambtenaren moeten zich de technische materie eigen kunnen maken en er zijn maar een paar algoritmen geschikt voor het openbaar bestuur vanwege dat motiveringsbeginsel. Neurale netwerken, bekend van kunstmatige intelligentie in relatie tot o.a. auto’s die op de automatische piloot rijden, zijn qua werking namelijk zwarte dozen. Onbruikbaar. Vermoedelijk wel bruikbaar is een algoritme genaamd C4.5 dat van een bak gegevens een beslisboom maakt. Denk bij een beslisboom aan een taxonomie waarin het planten- en dierenrijk is ingedeeld, de gemeenschappelijke kenmerken bovenin en van boven naar beneden wordt het steeds specifieker. Besluiten op basis van een beslisboom voldoen aan het motiveringsbeginsel, of het redelijke besluiten oplevert is wat anders.

Datawetenschap kan een nuttige rol spelen in het opstellen en uitvoeren van een omgevingsvisie, je moet als politiek nog wel even bedenken waarover gegevens worden verzameld. Er is geen recept voor het maken van een omgevingsvisie, met de volgende zes regels kun je een eind vooruitzien: http://hbr.org/2007/07/six-rules-for-effective-forecasting .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s