Vasthouden

Het nalatenschap van Leeuwarden Culturele Hoofdstad als reddingsboei, dit moeten we zien vast te houden. Mooi natuurlijk dat het project het nodige in beweging heeft gebracht en dat mensen op tal van uiteenlopende plaatsen zeggen: dit moeten we zien vast te houden. Toch klinkt dat wat defensief, alsof er een reddingsboei voorbij komt die we moeten grijpen omdat we anders de boot missen. Heel veel doelstellingen van het project zijn niet gehaald, veelal niet eens aan de orde geweest. Wat nemen we op weg naar de toekomst mee en wat laten we achter? Als er discussies over dit onderwerp zijn geweest dan heb ik er niks van meegekregen. Voor mij aanleiding het project over vlas ( http://www.vlasroute.nl ) te bezoeken. In de buurt van Leeuwarden wordt een fietsbrug op basis van vlasvezels gerealiseerd, een mooie aanleiding om eens te gaan onderzoeken of grootschalige vlasteelt (weer) haalbaar is. Merk op dat in Oost-Groningen hennep voor industrieel gebruik wordt verbouwd en dat er in Oude Pekela een bedrijf is gevestigd dat die vezels verwerkt voor gebruik in dure Duitse auto’s. Zou iets vergelijkbaars hier ook mogelijk zijn?

Ik heb dit jaar voor het eerst in mijn leven bloeiend vlas gezien, het gewas reikt tot ongeveer kniehoogte. Gelukkig stond er een bordje langs de weg richting Leeuwarden anders was ik er straal voorbij gefietst. In het verleden werd in dit deel van Friesland veel vlas verbouwd, het vlasmuseum in Ee is de enige overgebleven schuur waarin het destijds werd verwerkt in het kader van werkverschaffing. Mensen zonder regulier inkomen konden aldaar in de wintermaanden wat centen verdienen. In Ferwerd kun je zien welke machines daarvoor werden gebruikt, tegenwoordig worden modernere spullen gebruikt. Niet hier maar zuidelijker van ons, daar is het doorgaans een paar graden warmer en kan de vlas eerder worden geoogst dan hier. Vlas verwerken tot linnen is arbeidsintensief en derhalve duur, dat vindt al langere tijd elders plaats. Mijn vraag aan een kenner van de vlasteelt in deze contreien: heeft herintroductie van grootschalige vlasteelt zin? Niet voor traditionele toepassingen. Vlas en hennep zijn geschikt als bio-composiet in andersoortige toepassingen die veelal nog ontwikkeld moeten worden. In het kader van een circulaire economie zeer interessant, behalve de fietsbrug van vlasvezels ken ik alleen maar woningen waarin hennepvezels zijn verwerkt. Braakliggend terrein derhalve.

Tenzij er andere toepassingen komen voor vlas nemen we op weg naar een andere toekomst afscheid van de vlasteelt in Friesland. Betrokkenen zien dit stukje industrieel erfgoed met lede ogen uit beeld verdwijnen, het verdient een plekje in wellicht het landbouwmuseum of ergens anders. Veel van de destijds gebruikte machines bestaan nog in redelijk goede doen, het zou eeuwig zonde zijn wanneer die spullen onopgemerkt verdwijnen. Ooit kleurden in de maanden juli en augustus in delen van Friesland de velden blauw vanwege de vlas, dat is niet meer. Op weg naar de toekomst kunnen we niet alles meenemen, vooralsnog mis ik elke discussie over dit onderwerp. Het project Culturele Hoofdstad is nog lang niet afgerond.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s