Scenario

(Semi-)overheden die leren. Een realistisch scenario of realiteit? Best wel hoopgevend het initiatief om burgers te betrekken bij het maken van (toekomst)plannen. Ik zag het wat laat voorbij komen, de bijeenkomsten in het kader van http://www.omgevingslab.frl bedoeld om een nieuw type streekplan te ontwikkelen. Het mag geloof ik niet meer streekplan heten, elke vierkante meter oppervlak in dit land heeft een bestemming en wie daar verandering in wil aanbrengen zal daar tijdig een begin mee moeten maken. Maar ja, wat brengt ons de toekomst? Afgaand op berichtgeving in de media over de eerste bijeenkomst wordt er door belangstellende bewoners van Friesland gesproken onder diverse onderwerpen onder leiding van scenarioplanners van Stenden Hogeschool. Die hogeschool kent al jaren een expertisecentrum op het gebied van scenarioplanning, daar werd eigenlijk nooit iets mee gedaan. Nu dus wel, er zijn derhalve mensen in deze contreien die wat hebben geleerd. De vlag kan uit. Per slot van rekening zijn Friese bestuurders en beleidsmaker traag van begrip en moeilijk lerend. Het fenomeen scenarioplanning bestaat namelijk al tientallen jaren.

Het toeval wil dat ik onlangs voor een paar euro het boek De levende onderneming van Arie de Geus op de kop kon tikken. De ondertitel luidt: Over leven en leren in een turbulente omgeving. Ik kocht het met het oog op Culturele Hoofdstad 2018 dat als thema heeft Iepen Mienskip (open gemeenschap). Friezen zijn overwegend een gelukkig volkje, maar zelfgenoegzaamheid is riskant in een wereld vol veranderingen. Of je nu een politieke partij bent of een warenhuis, even niet opletten en je bent gezien. Kunnen we niet hebben in Friesland. Arie de Geus werd begin jaren tachtig van de vorige eeuw bij Koninklijke Shell benoemd tot hoofd van een afdeling die moest gaan nadenken over mogelijke toekomsten. Wat als vragen stellen zoals: Wat gaan we als bedrijf doen wanneer de olie (bijna) op is? Voor verschillende situaties kun je verschillende scenario’s opstellen die een aanwijzing geven over wat te doen wanneer een specifieke omstandigheid zich voordoet. Je maakt plannen op basis van realistische scenario’s maar doet geen poging de toekomst te voorspellen. Ooit organiseerde de voorganger van de elfde faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen eens een dag bij Stenden Hogeschool over scenarioplanning en sommige deelnemers vonden het maar niks want weinig wetenschappelijk. Met wetenschap heeft het inderdaad weinig te doen, met leren des te meer. Het boek van de Geus verscheen in 1997 een paar jaar later na het boek Het Vijfde Discipline Praktijkboek over lerende organisaties en systeemdenken.

Lange tijd was scenarioplanning voorbehouden aan multinationals, die beschikten vanouds over de vereiste resources en hadden ook het meest te winnen. Anno nu is scenarioplanning voor iedereen weggelegd, in 2004 verscheen een gratis publicatie getiteld What If? The Art of Scenario Planning for Nonprofits in de vorm van een pdf-bestand. Het is nog steeds voor nop van het Internet te plukken http://monitorinstitute.com/downloads/what-we-think/what-if/What_If.pdf . Anno 2017 maken Friese (semi-)overheden voor het eerst serieus gebruik van een techniek die al tientallen jaren bestaat en waar we al tientallen jaren profijt van hadden kunnen hebben. De vooruitgang in deze provincie is soms adembenemend. We moeten nu serieus rekening gaan houden met het scenario dat bestuurders en beleidsmakers echt iets leren. Wat dan?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s