Culturele Hoofdstad trieste vertoning

Geen bomen in Groene Ster gekapt voor muzikale vogeltjesconferentie? Daags na het laatste optreden ter plekke een kijkje wezen nemen. Kon gewoon het festivalterrein op, de achterdeur stond wagenwijd open. Bij het verlaten van het terrein mij netjes bij de hoofdingang afgemeld en melding gemaakt van de openstaande achterdeur. Het podium dat is gebruikt voor de muzikale conferentie aangaande de teloorgang van de weidevogels beslaat het hele grasveld, ik kon derhalve niet zien waar die bomen ten opzichte van dat podium hebben gestaan. Als de boel is opgeruimd wordt de schade pas echt zichtbaar. De Partij voor de Dieren stelde onlangs schriftelijke vragen omtrent het kappen van een drietal bomen in het recreatiegebied en kreeg per ommegaande het kunstmatig gefabriceerde antwoord: de bomen waren ziek en moesten gerooid worden. Best wel knap, in dit bijkans ecologische rampgebied weten selectief attente ambtenaren een paar bomen te ontwaren waarvan niemand wist dat ze ziek waren. Ze konden natuurlijk onmogelijk weten dat er een paar weken later een podium zou verrijzen. Omdat de bomen zijn afgevoerd kan niemand de waarheid achterhalen, het antwoord van het College van B&W kunnen we rustig met een korreltje zout nemen. Dit soort reacties komt de geloofwaardigheid van het gemeentebestuur niet ten goede.

Voor de festivals in Leeuwarden gaat de lol er vanaf nu de gemeente eindelijk de regels handhaaft. Welcome to the Village gaat een bezwaarschrift indienen tegen de vergunning die ze hebben gekregen en volgens ambtenaar Jan Stieber kan dat nog want die is te laat afgegeven. Het stond er echt in de Leeuwarder Courant. De festivalorganisaties in de Groene Ster blijven hun eigen verantwoordelijkheid ontkennen, ze geven geen feestje in eigen maar andermans huis. Die anderen kunnen niet reageren, slechts weinig gebruikers van het recreatiegebied zijn belanghebbende in de zin van de Algemene Wet Bestuursrecht. Aangezien de gemeente Leeuwarden zich niet opwerpt als hoeder van het algemeen belang is het mooi wanneer een klein clubje als Stichting Groene Ster Duurzaam dat wel doet. De stichting heeft vanaf het allereerste begin gevraagd om een fijnmazig meetnet, het werd nooit nodig of wenselijk gevonden. Het gedoe bij Welcome to the Village had voorkomen kunnen worden. Was een leuk project geweest voor studenten techniek, het online publiceren van geluid, windsterkte en windrichting. Het geheel compenseren voor achtergrondgeluiden, het autoverkeer op de Groningerstraatweg is goed voor enkele tientallen decibels voordat er een noot is gespeeld. Met een dergelijk meetnet had je kunnen experimenteren met tijdelijke geluidsabsorberende constructies, poreuze materialen absorberen geluid. Zou een leuke innovatie zijn geweest voor dit festival dat zichzelf een maatschappelijke missie toedicht.

Geen idee welk maatschappelijk rendement Welcome to the Village en de muzikale vogeltjesconferentie gaan realiseren. In de Leeuwarder Courant een ingezonden stuk waarin de voormalige hoofdredacteur van die krant vraagt naar de kosten van het project Culturele Hoofdstad. Dit naar aanleiding van het verschijnen van het document Agenda 2028. Bij dit stuk moeten alle alarmbellen gaan rinkelen, jaren geleden verscheen er een stuk met hele mooie plannen. Een jury was dermate onder de indruk dat Leeuwarden ze mocht gaan uitvoeren in het kader van Culturele Hoofdstad van Europa 2018. Vele tientallen miljoenen euro’s lichter en tal van evenementen verder weet ik nog steeds niet wat het project structureel gaat opleveren. Bij de Leeuwarder Courant kunnen ze beter vragen waarom het project zo’n beroerd maatschappelijk rendement heeft, veel kosten en weinig baten en bij sommige evenementen veel vermijdbaar gedoe om niks. Als het resultaat van Culturele Hoofdstad een document vol ronkende volzinnen is, dan is het project verworden tot een trieste vertoning van organiserend onvermogen.

Advertisements

Groene Ster als leerschool

Afgelopen weekend met plezier teruggedacht aan dat memorabele moment van het eerste bezwaarschrift tegen Welcome to the Village. Destijds een onbegrepen actie, zaterdag en zondag jongstleden kon iedereen met eigen ogen zien waarom mijn mede-indiener en ik dat jaren geleden deden. Met mooi strandweer komen de dagrecreanten als een duveltje uit een doosje tevoorschijn om in recreatiegebied de Groene Ster te genieten van zonnen en zwemmen. Net als bij de eerste editie kwam ook dit keer het muziekfestival met de schrik vrij. Destijds was het plan om de festivalgangers te laten parkeren op de plek waar de dagrecreanten dat doorgaans plegen te doen en dat vonden we geen goed idee. Geen parkeerchaos want geen recreanten wegens slecht weer. Organisatie tevreden over het verloop, burgemeester Crone ook: die kunnen het zonder de gemeente wel redden. Helaas, verkeerde conclusie op basis van onvolledige waarnemingen. Dit jaar stralend mooi weer tijdens de opbouw van het festival, iedereen die ter plekke een kijkje is wezen nemen moet beamen dat het een puinhoop zou zijn geweest wanneer al die zonaanbidders de twee kleinere strandjes hadden moet delen. Vaste prik, mooi strandweer voorafgaand aan de (zomer)schoolvakantie: topdrukte in de Groene Ster. Ongeacht het weer zal het na het komende weekend een stuk rustiger zijn. Andere jaren zou het festivalterrein al afgegrendeld zijn geweest om veiligheidsredenen, nu blijkt dat een smoesje te zijn (geweest). Gemakzucht van de zijde van de festivalorganisatie daarin gesteund door de gemeente Leeuwarden. Onder druk wordt alles vloeibaar heet het, onder externe juridische druk van o.a. Stichting Groene Ster Duurzaam in het gebied nu nog maar ruim een week matig toegankelijk. Veel mensen vinden Welcome to the Village sympathieker dan Psy-Fi, dit jaar zijn ze ongeveer even (onnodig)  groot.

De organisatie van het muzikale vogeltjesfestijn laat de wereld middels een Twitter-bericht weten de boel snel op te ruimen, onder het podium komt vast geen groene grasmat tevoorschijn. Dat is over een paar weken de camping aan het water van Psy-Fi. Hun gasten komen uit alle delen van de wereld, zij mogen hun tentje op een zandvlakte parkeren in plaats van een grasveld. Berichtje ging vergezeld van een luchtfoto genomen door een drone die daar niet had mogen vliegen. Drones zijn boven recreatiegebieden nu eenmaal niet toegestaan. Vogeltjesconferentie gaat weinig opleveren, net als het project Culturele Hoofdstad zelf. Reden: producenten leveren hun (deel)resultaat op maar laten na dat te integreren in een grote geheel. Organiseren is het opsplitsen van een grote(re) taak in deeltaken en het afstemmen van de deelresultaten. Afgezien van de evenementen in een bestaand pand lijden alle andere in de openbare ruimte aan hetzelfde euvel: geen integratie met de ( fysieke) omgeving. In artistiek opzicht hebben de organisatoren het doorgaans pico bello voor elkaar, in de openbare ruimte vergeten ze steevast de resterende helft.

Van elk festival in de Groene Ster had je kunnen leren, maar niemand deed dat. Organisatoren hadden geen zin, de gemeente Leeuwarden tolereerde ongeveer alles op straffe van het predicaat onbehoorlijk bestuur. De organisatie achter Culturele Hoofdstad vond het ook niet nodig relevante kennis en vaardigheden te verwerven zodat de balans na twee festivals in het recreatiegebied na het weekend zal zijn: een uitgeleefd gebied en nul komma nul resultaat. Had de Groene Ster maar als leerschool benut.

Groene Ster een Wild Westen

Recreatiegebied de Groene Ster ten oosten van Leeuwarden is net een Wild Westen. Iemand liet mij een luchtfoto zien van het muzikale vogeltjesspektakel, leuk plaatje, helaas illegaal want genomen met een drone. Eigenlijk moet je spreken van een Unmanned Aerial Vehicle (UAV), een drone is voor de luchtmacht een doelvliegtuig om ter oefening neergehaald te worden. Een drone is heel gewoon een onschuldig toestel. Nu is de ene UAV de andere niet, ze zijn in ieder geval verboden boven natuur- en recreatiegebieden. Burgemeester Crone wordt vriendelijk doch dringend verzocht een reprimande uit te delen. Die dingen kunnen in de nabijheid van een militair vliegveld echt niet. Op de onlangs gehouden veteranendag in Den Haag stegen een paar F-16’s op van vliegbasis Leeuwarden voor een groet vanuit de lucht. Oostelijke wind, starten bij Marsum en opstijgen bij Jelsum, een bocht boven de Groene Ster en dan in zuidwestelijke richting naar Den Haag. Uit eigen waarneming kan ik beamen dat die toestellen echt nog niet hoog vliegen, vliegers moeten er op kunnen vertrouwen dat boven de Grote en Kleine Wielen geen UAV’s in de lucht hangen. Je zult er maar eentje in de luchtinlaat krijgen. Even optreden mijnheer Crone. De festivalorganisatie kondigt doodleuk een extra voorstelling aan zonder dat de verstrekte vergunning daarin voorziet. Het laatste opreden is dus gewoon illegaal.

Op de luchtfoto kon ik geen sanitaire voorzieningen ontwaren, niet verbazingwekkend dat gasten gebruik maken van het (onverlichte) toiletgebouw. Ik heb begrepen dat de kioskhouder zo vriendelijk is om provisorische verlichting aan te brengen, bezoekers van de laatste voorstellingen zijn niet te benijden, de kiosk mag na het weekend niet meer open zijn op last van de gemeente Leeuwarden. Welkom in gastvrij Leeuwarden. De opbouw van het volgende festival Welcome to the Village is in volle gang, voorgaande edities werd onder het smoesje van veiligheidsredenen het hele gebied afgesloten, nu kan iedereen zien dat dat flauwekul was. Kon ik mooi even zien hoe de festivalorganisatie de sanitaire problemen in de uithoeken oplost. Je pompt het spoelwater uit de Groene Ster op en het afvalwater gaat in een grote metalen container van het type waarin kadavers worden getransporteerd. Niet te filmen natuurlijk dat op de plek van het vogeltjesfestival de gasten niet naar het toilet kunnen en hemelsbreed tien meter verderop een andere organisator laat zien hoe je dat doet. Ambtenaren en festivalorganisaties leren helemaal niets van elkaar.

Niets hoeft het festival Promised Land in de weg te staan in het vervolg de weilanden tussen Leeuwarden en Lekkum te verkiezen boven de Groene Ster. Is de container met poep en pies vol, de eigenaar van de weilanden is een biologische melkveehouder met voorzieningen om zijn gierkelder leeg te pompen. De inhoud van de container overbrengen naar het reguliere riool is een fluitje van een cent. Raadsleden doen er verstandig aan een dezer dagen in het recreatiegebied een kijkje te nemen in verband met die zogenaamde belangenafweging in het kader van een gedeeltelijk te herzien bestemmingsplan. Met de belangen van de dagrecreanten wordt nu al geen rekening gehouden, het is een ordinair Wild Westen geworden waar de gemeente niet handhavend optreedt. Het groenbeheer lijkt overigens ook nergens op, na Psy-Fi is het gebied volledig uitgeleefd. Gelieve nu en straks een kijkje te nemen.

Uitkijkpunt

Stille drukte bij opening muzikale vogeltjesconferentie in de Groene Ster. In gezelschap van de webmaster van http://www.groenesterleeuwarden.nl een uitkijkpunt bij de kiosk in het recreatiegebied ingericht om een en ander van buiten te (kunnen) aanschouwen. Goed zicht op de toegang tot het festivalterrein, zag o.a. de voorzitter van de raad van toezicht van LF2018 Wiebe Wieling met zoonlief voorbij komen. Omdat de kiosk vanwege de festivals vaak (gedwongen) dicht moet zijn greep de uitbater z’n kans: die feestneuzen zouden weleens de nazit bij hem kunnen hebben. Helaas, na afloop van het optreden vertrokken nagenoeg alle bezoekers in opmerkelijke stilte als een speer naar de parkeerterreinen om vervolgens in de file te gaan staan. Eigenlijk weet ik nog steeds niet of de gasten van de conferentie onder de indruk waren en om die reden stil of omdat ze het zo snel mogelijk wilden vergeten. Een lovende recensie in de Leeuwarder Courant van de hand van Jacob Haagsma zegt mij niet zoveel, volgens mij wordt hij door de betreffende organisaties per ronkende volzin betaalt.  Tweeduizend amateurmuzikanten was de oorspronkelijke ambitie, het werden er zo’n 250. Best wel opmerkelijk, een week eerder was een veelvoud daarvan in het centrum van Leeuwarden actief. Volgens de geestelijke vader van de vogeltjesconferentie wilde hij het uitsterven van vogel- en hafabra-geluiden vertolken. Omdat zo’n muzikaal spektakel hooguit bij een deel van de bezoekers tot een attitudeverandering leidt en geen gedragsverandering, denk ik niet dat de toekomst van de weidevogels nu verzekerd is. Allemaal veel te vrijblijvend, voor echt succes was een flankerend programma nodig gericht op een systeemverandering. Gelukkig weten de Harmonie-, Fanfare- en Brassband-verenigingen zich uitstekend zelf te organiseren, hopelijk volgend jaar weer als onderdeel van City Proms.

Vanuit mijn uitkijkpunt kon ik van alles waarnemen, bezoekers konden voorafgaand aan het concert nog even (gratis) naar het toilet met dank aan de kioskhouder die van de gemeente Leeuwarden weinig medewerking krijgt. Klanten kunnen nog altijd niet pinnen wegens het ontbreken van een adequate dataverbinding, de gebouwen van meer dan veertig jaar oud kunnen wel een facelift gebruiken. Dat zal wethouder Sjoerd Feitsma kunnen beamen, die moest na afloop van de conferentie van het onverlichte toiletgebouw gebruik maken. Ging waarschijnlijk allemaal goed, met die man blijft het afwachten. In juridisch opzicht piest hij wel vaker naast de pot. Een muzikale happening met de onvermijdelijke bobo’s, had een leuk babbeltje met de chauffeur van de Groningse gedeputeerde van cultuur die nu de wachttijd kon doden onder het genot van een kopje koffie. Al snel kwam het gesprek op vleermuizen, die problematiek kende hij van de nieuwe ringweg bij de stad Groningen. Tijdens de voorbereidingen werden er vleermuizen waargenomen, de provincie kon vrijstelling verlenen voor een vervolg na het treffen van compenserende maatregelen. Die regel geldt ook voor de festivals in de Groene Ster, mochten vleermuizen last hebben van licht dan moeten de organisatoren in de gelegenheid worden gesteld compenserende oplossingen te realiseren.

Fascinerende beestjes, een paar minuten voordat het echt donker wordt schrikken de vleermuizen nabij de kiosk wakker, fladderen wat om hun navigatiesysteem te kalibreren en weg naar het Natura-2000 gebied aan de andere kant van de Groningerstraatweg. In een paar minuten tijd kiezen tussen de tien en twintig vleermuizen het luchtruim, het gaat hier om een andere soort dan de meervleermuis die in de woonwijk Camminghaburen huist. De Groene Ster-vleermuizen worden de andere dag ook weleens hangend aan de overkapping van de kiosk of het toiletgebouw aangetroffen, kennelijk zijn ze niet aan een bepaalde, vaste boom gehecht. Compenserende maatregelen lijken mij voor deze soort mogelijk. Op weg naar huis burgemeester Crone nog even de route – volg het fietspad – naar de stad verteld, als het gaat om de Groene Ster is het College van B&W wel vaker het (juridische) spoor bijster.

Psy-Fi nagenoeg zeker

Geen tweeduizend, geen duizend, maar 250 deelnemende muzikanten voor het festival over de vogeltjes in de Groene Ster. Het muziekspektakel kan doorgang vinden want volgens de bestuursrechter zitten de festivalgangers de vleermuizen niet in de weg, http://www.lc.nl/friesland/Conference-of-the-Birds-en-vleermuis-bijten-elkaar-nauwelijks-23346941.html . Ik kan iedereen aanraden het aldaar genoemde deskundigenrapport te lezen, na lezing kan ik niet anders concluderen dan dat het psychedelische festival niet verboden kan worden vanwege licht en vleermuizen. Fascinerende beestjes, meervleermuizen. Ze zien meer met hun oren dan met hun ogen, zijn niet blind maar in veel gevallen wel lichtschuw. Ze voeden zich met insecten die vlak boven open water vliegen en dat in het donker. Vleermuizen navigeren op basis van echolocatie, ze zenden ultrasone geluiden uit en gaan vervolgens met de opgevangen reflecties aan de slag. Mensen kunnen geluiden tot 20 kHz horen en derhalve geen ultrasone van meer dan dat aantal. Golflengte is omgekeerd evenredig met de frequentie, wil een vleermuis een insect vangen van een paar centimeter groot dan zal het geluidsgolven van dezelfde orde van grootte moeten produceren met een navenant hoge frequentie van beduidend meer dan 20 kHz. Het zal duidelijk zijn dan het produceren van geluid energie kost. Was ik een vleermuis dan ging ik vlak voor het donker worden op pad naar de foerageergebieden want op zicht vliegen kost minder energie dan geluidjes produceren. De meervleermuis ziet dan anders, die gaat pas op pad wanneer het donker is. Kennelijk weten sommige mensen waar in de woonwijk Camminghaburen zich een kolonie meervleermuizen bevindt, er wordt zelfs gesproken van een kraamkamer. Dan is het tevens het winterverblijf, denk ik dan. Vleermuizen moeten natuurlijk de overgang van licht naar donker kunnen detecteren, voor het overige hebben ze een hekel aan (te veel) licht.

Het liefst verplaatsen ze zich langs waterwegen naar foerageergebieden en weer terug naar huis. Slim bekeken, water schittert altijd een beetje. In waterrijk Friesland weten we dat geluid over water ver reikt, poreuze materialen absorberen geluid, harde materialen als water weerkaatsen geluid. Voor vleermuizen een handige eigenschap, ook ultrasone geluiden worden geheel gereflecteerd. Vanuit de kraamkamer in de woonwijk vertrekken de meervleermuizen richting een Natura 2000 gebied ten noorden van de Groningerstraatweg en dus recreatiegebied de Groene Ster om voedsel te vinden. Volgens deskundigen zijn er twee dominante vliegroutes, eentje langs het Oude Deel (het watertje dat de grens vormt tussen Camminghaburen en de Groene Ster) en eentje door dat gebied richting het gemaal vlakbij dierenpark AquaZoo. De meervleermuizen worden geacht in oostelijke richting te vliegen richting kiosk en na passage de bocht naar links te nemen. Het vogelmuziekspektakel zit precies in die bocht en het geproduceerde licht zou vleermuizen afschrikken linksaf te slaan. Het is Stichting Groene Ster Duurzaam niet gelukt de bestuursrechter daarvan te overtuigen.

Ik heb in toenemende mate een hekel (gekregen) aan festivals in de Groene Ster, volg de verrichtingen van de stichting nauwlettend en niet zelden met verbazing. Na de herinrichting van een paar jaar geleden zijn er twee compartimenten ontstaan, een noordelijk dat doorgespoeld kan worden met boezemwater en een zuidelijk. Meervleermuizen komend vanuit de woonwijk kunnen voor een van de twee kiezen. Het zuidelijke compartiment start met de wal van het http://www.strandje.nl , gevolgd door de uitzichtheuvel en daarna bomen en bosjes, kortom een lichtarme corridor in oost-westelijke richting. Als de bestuursrechter het vogeltjesspektakel tolereert dan moet Psy-Fi ook kunnen. Van het komende Welcome to the Village weet ik te weinig.

Het grappige is dat vleermuizen geluidssignalen uitzenden die gedetecteerd kunnen worden. De beestjes moeten meerdere obstakels zien te vermijden waaronder een aantal bruggen. Die obstakels worden aangestraald en met het plaatsen van geschikte sensoren kan dat geregistreerd worden. Moesten we maar eens doen want dan weten we iets over de aard van het probleem.

Trots

Weer van alles te beleven in recreatiegebied de Groene Ster, ik laat mij altijd informeren door een bezoek aan http://www.groenesterleeuwarden.nl . Een website die door een bewoner van de wijk Camminghaburen in de lucht wordt gehouden. Vooral de Twitter-berichten hebben mijn aandacht aangezien ik om redenen van privacy niet actief ben op dat kanaal en ook niet op Facebook. Ik weet het nodige van Big Data, mensen die het fenomeen snappen weten dat je de aankopen bij de slijter altijd contant moet afrekenen. Het waarom leg ik nog wel een keertje uit. Het aardige van genoemde website is dat je een relatief statische pagina actueel en informatief kunt houden door het publiceren van een gemodereerde Twitter-stroom. Bedenk eens hoeveel mensen je een toeristisch berichtje onder de aandacht kunt brengen door ze te publiceren op een website over de elf fonteinen, vooropgesteld dat die een bordje hebben waarop het webadres staat vermeld. Actueel in de Groene Ster is gedoe omtrent vleermuizen en festivals. Vleermuizen, in Nederland een beschermde want bedreigde diersoort, zouden volgens Stichting Groene Ster Duurzaam last hebben van festivals aldaar. Muziekfestivals produceren geluid en daar zouden de beestjes niet tegen kunnen, festivalorganisaties gaan prat op een aangepast lichtplan. Ik weet niet hoe het met uw kennis van vleermuizen is gesteld, kijk even op http://www.vleermuis.net en raadpleeg onder het kopje ecologie het onderwerp echolocatie en onder soorten de meervleermuis.

Vleermuizen zien niet met hun ogen maar met hun oren. Ze zenden geluid uit in het ultrasone frequentiegebied en navigeren op basis van de ontvangen reflecties. Ultrasoon betekent meer dan 20.000 Hertz, de bovengrens wat mensen kunnen horen. De muziekfestivals produceren geen geluid van meer dan 20 kHz want niet zinvol. Vleermuizen navigeren op basis van geluid rond de 200 kHz, volgens Groene Ster Duurzaam interfereren die geluiden en kunnen de vleermuizen de weg van Camminghaburen naar het recreatiegebied niet meer vinden. Volgens mij is de stichting het spoor bijster. De meervleermuis jaagt op insecten boven open water, ook bij het psychedelische festival Psy-Fi is al het water beschikbaar. Wat (aangepaste) lichtplannen met vleermuizen van doen hebben begrijp ik in het geheel niet. Al deze onwetenschappelijke stemmingmakerij is niet iets om trots op te zijn.

Onlangs tijdens City Proms een festival om wel trots op te zijn, al was het alleen al omdat de bobo’s van Culturele Hoofdstad het niet konden verprutsen. Doorgaans op vrijdagavond de opening met het Noord-Nederlands orkest, dit jaar gevolgd door een spektakel van hafabra-verenigingen en showbands. De informatievoorziening naar bewoners en bezoekers was niet iets om trots op te zijn, toevallige toeristen hadden veelal geen idee wat er waar gaande was. Meestal treffen Leeuwarders het programma in de brievenbus aan, ik heb niks voorbij zien komen. Zonnige zaterdag en dan gezeten op een stoeltje in de schaduw van een boom in de Prinsentuin genieten van muziek. Of van showbands in een mini-taptoe op het Oldehoofsterkerkhof, de tribune bovenop het gebouw Obe was afgeladen. ‘s Avonds een parade door de stad en een afsluitend spektakel op het Wilhelminaplein. Dat laatste hadden de deelnemende verenigingen niet kunnen realiseren zonder de faciliteiten van City Proms. Volgend jaar voor herhaling vatbaar. Een evenement om trots op te zijn vooral omdat er geen prutsende CH2018-bobo’s aan te pas kwamen. De Friese gemeenschap kan gelukkig zonder.

Tussenstand: Culturele Hoofdstad vooralsnog geen succes

Nog een half jaartje afzien en dan is het exit Leeuwarden Culturele Hoofdstad. Niet dat er veel mensen hoeven af te zien, negentig procent van de Leeuwarders merkt niks van het fenomeen. Toeristen, veelal Nederlandse senioren, komen niet verder dan een klein stukje centrum. Sommige inwoners krijgen vanwege de stadswandelingen wel erg veel bezoekers voor de deur, voor hen is het derhalve nog even afzien. Een recordaantal mensen beklom de Oldehove of bracht een bezoek aan het museumwinkeltje, in beide gevallen een paar duizend meer dan vorig jaar. Tussenstanden van de pramen en de stadswandelingen zijn nog niet bekend (gemaakt). Toeristen hebben dit jaar net als voorgaande jaren de keuze uit een bezoek aan het Fries museum of het keramiekmuseum, en/of de binnenstad te voet of vanaf het water bekijken. Veel mensen doen dit jaar Leeuwarden voor het eerst aan, zijn overwegend aangenaam verrast bij de aanblik van de stad en zijn tegen het einde van de middag weer op weg naar huis. Allemaal dagjesmensen waarvan je je kunt afvragen of die Leeuwarden nog een keer gaan bezoeken.

Eind oktober stopt de tentoonstelling over M.C. Escher, een heuse blockbuster uiteindelijk. Of een tentoonstelling uitgroeit tot een blockbuster blijft koffiedik kijken. menigeen had hoge verwachtingen van de tentoonstelling over Mata Hari, het gehoopte aantal bezoekers werd pas het laatste weekend bereikt. Beide Paasdagen slecht weer, het aantal toeristen in de stad kwam ongeveer overeen met de bezoekersaantallen van beide musea. Er was in de stad verder niks te beleven. Valt de toeristenstroom in november en december droog dan heeft het Fries museum kennelijk geen blockbuster in huis en hebben we de boot gemist. Toeristen laten ondanks het bezit van smartphones geen digitale broodkruimels achter en zijn derhalve langs die weg niet te verleiden tot vervolgbezoek. Hoe je een nieuwe lichting senioren weet te enthousiasmeren deze kant op te komen zonder de gratis mediamomenten samenhangende met Culturele Hoofdstad, is mij een raadsel. Van klantenbinding was het afgelopen halfjaar geen sprake.

Sommige mensen zijn het niet met mij eens en vinden dit jaar geweldig: er is immers van alles en nog wat te beleven in Friesland! Ik sprak in afwachting van het Noord-Nederlands orkest vanwege City Proms met een Leeuwarder stel dat dit jaar niet op vakantie gaat, ze blijven thuis om zoveel mogelijk evenementen te kunnen bezoeken. Aangezien het een stel tweeverdieners betrof, dacht ik gelijk: Volgens mij is dit voor meer mensen niet dan wel weggelegd. Als ik goed heb opgelet dan zijn er voor de diverse evenementen onder verantwoordelijkheid van LF2018 150.000 kaarten beschikbaar, bedenk dat een reguliere editie van het festival Oerol op Terschelling 120.000 tickets verkoopt. Voor zover ik weet zijn er nog toegangskaarten beschikbaar voor de muzikale vogelconferentie in de Groene Ster en het paardenspektakel de Stormruiter. Vriendelijk verzoek die af te nemen anders moet er geld bij en Culturele Hoofdstad levert al zo weinig op. In het centrum van Leeuwarden zijn er meer ondernemers die niet van het fenomeen profiteren dan wel.

Aangezien het de bedoeling is dat we als regionale samenleving in een of meerdere opzichten na 2018 structureel beter af zijn dan voor die tijd, ik geen idee heb hoe we structureel van Culturele Hoofdstad gaan profiteren, moet de tussenstand helaas zijn: vooralsnog geen succes.

Nostalgie

Museum de Grutterswinkel trekt recordaantal bezoekers. Pure nostalgie voor seniore toeristen. Onlangs zat ik naast Groene Ster Duurzaam op de publieke tribune bij de raadsvergadering over de herziening van het bestemmingsplan aangaande recreatiegebied de Groene Ster. Voorafgaand aan de behandeling legden tal van fractiemedewerkers de eed of belofte af zoals raadsleden dat doen. Dat was nieuw voor mij. Toen ik ooit zelf fractiemedewerker was, was er omtrent deze functie niks geregeld. Werd destijds afgevaardigd naar een besloten commissievergadering, als ik mij goed herinner in verband met gedoe over het stadskantoor in aanbouw. In die tijd waren besloten vergaderingen schering en inslag, er moesten nogal wat kwesties buiten de media gehouden worden. De commissievoorzitter Peter den Oudsten, de huidige burgemeester van Groningen stelde mijn aanwezigheid niet op prijs en verzocht mij de vergadering te verlaten. Veel keus had ik niet want geen (juridische) poot om op te staan. Een raadsperiode later mocht ik tussentijds instromen als raadslid met in de eerste vergadering de kwestie aangaande de sluiting van zwembad Kalverdijkje. Burgemeester Margreeth de Boer werd opgevolgd door Geert Dales die aan het einde van de raadsperiode memoreerde dat het knap was om in een paar jaar tijd een zwembad te sluiten en te openen. Voor minder geld dan begroot. Kun je van die metrolijn in Amsterdam niet zeggen. Tegelijkertijd werd parkeergarage Oldehoofsterkerkhof tijdens het bouwen ontworpen. Niet door ambtenaren want dan zou het niet goed zijn gekomen.

Vergelijk dat alles eens met het geklungel van Culturele Hoofdstad in het algemeen en de festivals in de Groene Ster in het bijzonder. Als het gaat om harde infrastructuur dan kun je voor uiteenlopende projecten diverse marktpartijen inhuren. Die marktpartijen voeren hun kunstjes uit op basis van een verzameling samenhangende kennis en vaardigheden. Het is de taak van een projectleider om namens de gemeente als een regisseur deze hoogstandjes op elkaar af te stemmen. Je zou verwachten dat bij de uitverkiezing van Leeuwarden tot Culturele Hoofdstad van Europa voor een vergelijkbare aanpak werd gekozen. Belangrijk verschil: bij zachte infrastructuur is veelal op voorhand niet duidelijk welke kennis en vaardigheden nodig zijn. Die moet je als eerste zien te ontdekken. Tot mijn stomme verbazing las ik onlangs in de Leeuwarder Courant een interview met de vorige baas van CH2018 waarin hij meldde dat er binnen de organisatie een heuse richtingenstrijd gaande was omtrent de te varen koers. En dat terwijl alle zeilen bijgezet hadden moeten worden om te ontdekken wat er zoal bij komt kijken om van het project een succes te maken. De kwartiermakers kozen destijds voor het uit- en aanbesteden van de projecten aan professionele marktpartijen alsof het harde infrastructuur betreft. Die partijen voeren hun kunstjes uit, helaas heeft LF2018 niet geleerd die te integreren in een groter geheel. Het is het allemaal net niet.

Festivalorganisaties in de Groene Ster maken het nog bonter, weten we ons niet aan de omgeving aan te passen dan passen we de omgeving aan. Op een boom meer of minder wordt niet gekeken en dat allemaal voor weidevogels. Andere vogels kunnen de boom in, maar wel elders. Hopelijk komt Leeuwarden dit jaar tot de conclusie dat festivals in het recreatiegebied toch geen goed idee zijn. Wellicht denken we dan in de nabije toekomst met enige weemoed terug op de bak bestuurlijke bagger die ons ten deel viel met een uitgeleefd gebied tot gevolg.

Omgevingsbewust

Overschatting van eigen competenties. Onvoldoende zelfkritiek. Gaat het om festivals in de Groene Ster? Culturele Hoofdstad wellicht? Neen! Smallingerland kon verbouw van theater De Lawei niet aan. Opmerkelijke overeenkomsten tussen de drie, mogelijkerwijs zijn het de krantenkoppen in de toekomst. Burgemeester Tom van Mourik bestrijdt een gebrek aan professionaliteit bij de ambtelijke organisatie, opmerkelijke opvatting van een voormalige wethouder van Leeuwarden waar bij de verbouw van stadsschouwburg de Harmonie destijds vergelijkbare fouten zijn gemaakt. Na de kostenoverschrijding bij de Harmonie en het stadskantoor werd bij de aanleg van parkeergarage Oldehoofsterkerkhof voor een andere aanpak gekozen, het toezicht op de bouw werd extern ingehuurd. Na de parkeergarage volgde zwembad Kalverdijkje, ik kan mij de uitspraak van van Mourik geld met geld maken nog herinneren. Ten tijde van zijn wethouderschap had Leeuwarden inmiddels geleerd hoe het (niet) moet. Projecten aangaande harde infrastructuur verlopen tegenwoordig overwegend probleemloos, met de zachte infrastructuur wil het niet vlotten.

In recreatiegebied de Groene Ster zijn we in afwachting van de muzikale conferentie over vogels, gelukkig niet op de plek van de grote ligweide want die is zo langzamerhand alleen bruikbaar voor mensen die een spijkerbed gewend zijn. Het is nu wachten op het moment dat de festivalorganisaties gaan klagen over de kwaliteit van het gebied. Elk festival lijkt te denken: volgend jaar zien we wel weer. Later dit jaar zal het gebied uitgeleefd blijken te zijn. Promised Land heeft in de Groene Ster niks te zoeken, iemand moet mij maar eens uitleggen waarom dat festival niet in de weilanden tussen Leeuwarden en Lekkum gehouden kan worden. Vergelijkbare ambiance met een strandje voor oververhitte feestneuzen. Kan prima gecombineerd worden met het jaarlijkse dorpsfeest, draagvlak onder de lokale bevolking verzekerd en volop parkeergelegenheid. Het probleem met de festivals in het recreatiegebied is dat de organisatoren zich weinig omgevingsbewust tonen. Ze kunnen op het festivalterrein nog net de zaak draaiende houden, of niet zoals bij Promised Land. Van de impact van hun feestjes op de fysieke omgeving zijn ze zich onvoldoende bewust, gebrek aan professionaliteit derhalve. Uiteindelijk zal een gehavend terrein als een wal het schip keren.

Culturele Hoofdstad gaat geen succes worden, vooralsnog dit jaar meer bezoekers (overwegend Nederlandse senioren) dan normaal en dat is het. Uiteraard gaat de organisatie van alles en nog wat als een succes claimen, een mooi voorbeeld viel op de website van de regionale omroep te lezen: http://www.omropfryslan.nl/nijs/821685-fryske-undernimmers-hawwe-profyt-fan-kulturele-haadsted-drokte . Een volstrekt onwetenschappelijke steekproef moet duidelijk maken dat ondernemers over de hele linie profiteren van het project. Burgemeester Crone roept het graag na blijkens het volgende berichtje http://www.liwwadders.nl/crone-alle-bedrijven-zien-een-omzetstijging-van-20-tot-100-procent/ . Merk overigens op dat de huidige directeur van de organisatie Culturele Hoofdstad de vorige burgemeester van Smallingerland – niemand deed iets fout en toch ging het fout – was. De ambtenaren  van die gemeente hebben met de festivalorganisaties en Culturele Hoofdstad hetzelfde gemeen: gebrek aan professionaliteit en daardoor weinig omgevingsbewust.

Toegevoegde waarde

De elf fonteinen in het kader van Culturele Hoofdstad blijven de gemoederen bezig houden. Onlangs een ingezonden stuk in de Leeuwarder Courant van de hand van publicist Peter de Haan, het prototype van een PvdA-fantast. Dromen van een mooiere wereld maar niet weten hoe die te realiseren. Dat gaat toch vanzelf? Trots als een pauw op de mistfontein in Leeuwarden, zie je dat ding voor het eerst dan kun je niet weten dat er nog tien andere zijn. Maar goed, volgens menigeen wordt het vanzelf een toeristische attractie. De Haan looft in zijn stuk de aanpak van artistiek leider Anna Tilroe, aan de hand van een eerste concept in conclaaf met de bewoners en geuite kritiek serieus nemen en in het definitieve ontwerp verwerken. Zo’n aanpak vergroot het draagvlak en de acceptatie. PvdA-bestuurders kunnen er nog wat van leren.

Wat je van de fonteinen zelf en de aanpak ook vindt, nu ze er zijn kun je er maar beter wat van maken. Het wordt niet als vanzelf een attractie, gelukkig zijn er mooie kansen. Noordoost-Friesland doet er verstandig aan zich te richten op recreatieve, toeristische ontwikkelingen, viel recentelijk in de Leeuwarder Courant te lezen. Lijkt mij een goed idee, hoe krijg je de ondernemers actief in deze sector in die contreien in beweging? Veel ondernemers willen best wel vernieuwen, slechts weinig willen slachtoffer van innovatie worden. Echte vernieuwing met kans op mislukking ten koste van veel geld is voor velen geen aanlokkelijk perspectief. Neem de elf fonteinen waar nog wel wat aan toegevoegd kan worden. Augmented Reality (AR). De Amerikaanse hoogleraar concurrentiestrategie Michael Porter schreef in het laatste nummer van HBR in 2017 dat elke onderneming een strategie aangaande AR zou moeten hebben. Porter is de geestelijke vader van de waardeketen en het begrip toegevoegde waarde. AR is er in vele gedaanten, menigeen denkt bij deze technologie aan futuristische brillen als die van Microsoft Hololens. AR is niet hetzelfde als Virtual Reality (VR) waarvoor gesloten brillen noodzakelijk zijn om de participant af te schermen van de echte wereld. Veel AR-toepassingen zijn te realiseren op basis van een smartphone, op het beeld afkomstig van de camera kan aanvullende info geprojecteerd worden. Richt je smartphone op een fontein en krijg een toelichting op je scherm te zien, dat idee. Hoe zou je zoiets aan kunnen pakken?

Merk op dat er een weinig bekeken website http://11fountains.nl is met achtergrond informatie omtrent de elf fonteinen. Plaats gefaseerd bij elk fontein een bordje met info waaronder dat webadres en ga na hoe vaak de website (vaker) wordt bezocht. Voorafgaand aan plaatsing is de website verrijkt met een Twitter-stroom met berichtjes over andere evenementen in Friesland. Met een kleine inspanning en voor weinig geld kun je nagaan in welke mate de fonteinen een echte attractie zijn. Dit nemen  we als de nulsituatie. Formuleer parallel aan deze actie een project ter introductie van AR, zeg een animatie die je op een fontein kunt projecteren. Na realisatie kun je het aantal muisklikken vergelijken met die van de nulsituatie en een indruk vormen van de toegevoegde waarde van AR. Na afloop kun je het Friese bedrijfsleven informeren over de gebruikte technologie en de gemaakte kosten. Ondernemers in de recreatieve, toeristische sector willen best wel vernieuwen maar wel met zicht op kosten en baten. De Friese overheden gaan nu toegevoegde waarde leveren door dat inzichtelijk te maken. Ja toch? Toegegeven, het gaat inderdaad niet vanzelf.