Bestuurlijke slagkracht

Culturele Hoofdstad 2018 een lijdensweg, het zou zomaar een artistieke productie kunnen zijn die live te volgen is via sociale media. Wat een drama, provinciale politici vragen om een teken van leven van het project en gelijk volgt er een charme-offensief in de Leeuwarder Courant die alles klakkeloos noteert. Straks claimt de organisatie het evenement de Passion in het kader van CH2018 ook al heeft dit spektakel evenals de succesvolle tentoonstelling rond Alma Tadema daar helemaal niets mee te maken. Wat er op het programma staat voor 2018 mogen we niet weten, net als bij andere voormalige Culturele Hoofdsteden van Europa als Liverpool wordt dat 100 dagen voor de start bekend gemaakt. Toch raar dat we in de Volkskrant van 25 maart een aardige reportage konden lezen over een van de projecten getiteld Sense of Place. Prachtig verhaal dat navolging verdient. Helaas, de organisatie wenst een spanningsboog te hanteren. Stel je voor dat we ruim van te voren zouden weten dat het niks wordt. Hoewel het best wat kan worden door de inbreng van de Friese gemeenschap die niet dankzij maar ondanks de organisatie met honderden projectvoorstellen op de proppen kwam. Hoe zat het ook alweer?

Na het winnen van de titel European Capital of Culture 2018 namen de betrokken bestuurders eerst een jaar rust. Het momentum dat er was ging verloren, als Leeuwarder merk ik werkelijk helemaal niets van het fenomeen. Als er inwoners van de stad ergens in participeren dan weet ik niet waar. Na de rust proclameerden de kwartiermakers de strategie voor implementatie van het winnende bidbook: alle projecten zouden afzonderlijk aan- en uitbesteed worden aan professionele marktpartijen. Ik kan mij die maandagavond in stadsschouwburg de Harmonie nog levendig herinneren. Gelukkig pakte de Friese gemeenschap die langs de zijlijn terecht was gekomen de handschoen op. De achterliggende gedachte van de gekozen strategie was een zogeheten single point of failure te vermijden. In plaats van een grote organisatie die alles organiseert een kleine die projecten aanstuurt.  Een enkel project kan dan onderuit gaan zonder dat dat gevolgen heeft voor het geheel. Cruciale denkfout: elk project is nog steeds gevoelig voor narigheid zoals ontbrekende financiering. Het aantal projecten dat tot uitvoering komt is dan ook beduidend minder dan oorspronkelijk voorgespiegeld. Gaat het allemaal ook nog wat opleveren? Hoe de erfenis eruit gaat zien is lastig te voorspellen.

Pluspunt van al die honderden initiatieven is dat het geheel robuuster is geworden. Er valt genoeg te beleven in 2018, als er een evenement uitvalt dan is dat geen probleem want alternatieven genoeg. Naarmate er meer te beleven valt is het ook nog eens aantrekkelijker om te komen. Bedenk dat er naast de activiteiten onder de paraplu van CH2018 ook nog tal van andere (eenmalige) evenementen georganiseerd worden. Wanneer de initiatiefnemers de smaak van het organiseren te pakken hebben gekregen en dat na 2018 ook blijven doen dan mag dat wat mij betreft tot de erfenis gerekend worden want structurele vooruitgang. De fonteinen in de elf Friese steden horen natuurlijk ook tot het nalatenschap van het project CH2018. Goed dat die dingen door buitenlanders zijn ontworpen, Friezen zouden ze niet uit en van de grond hebben gekregen. Alles wat de uitverkiezing tot Culturele Hoofdstad van Europa nog meer oplevert is mooi meegenomen, ik heb gelet op de voorgeschiedenis geen hoge verwachtingen meer.

Eigenlijk is alles rond het project kenmerkend Fries. De inwoners van deze provincie komen pas in de benen wanneer er wat te beleven valt zoals een Elfstedentocht op de schaats. Het leven is mooi, de mensen zijn overwegend tevreden en het ambitieniveau is derhalve laag. Friese bestuurders hebben doorgaans geen visie op de toekomst en hoeven niet op systematische wijze ambities te realiseren. De bestuurlijke slagkracht is derhalve ongeveer nul, de organisatie van CH2018 onderscheidt zich hierin niet. Gelukkig toont de Friese gemeenschap zich gepassioneerd en lopen we wellicht minder dan een jaar in optocht door de straten van centrum Leeuwarden. Of niet en zitten we de live-uitzending thuis op de bank te volgen met als pluspunt de mogelijkheid te zappen naar een ander kanaal.

De rode draad

Anderen hebben de Partij van de Arbeid (PvdA) ook al vergeleken met het failliete V&D, het is in welke mate je ze met elkaar wilt vergelijken. Traditioneel staan in Leeuwarden voorafgaand aan verkiezingen de kraampjes van de partijen opgesteld schuin tegenover het pand waar een jaar geleden V&D uitverkoop hield. Het bedrijf ging uiteindelijk failliet omdat het te weinig oog had voor veranderingen in de omgeving. De PvdA kampt met een vergelijkbaar probleem, geen antenne voor veranderingen in de samenleving. In een partij van die omvang zijn er natuurlijk altijd leden die wel een en ander waarnemen en dan hangt het af van de wijze waarop een sociaal systeem is georganiseerd of die signalen worden opgepikt. We mogen aannemen dat de medewerkers van V&D ook weleens iets online bestelden en daarom is het verbazingwekkend dat dat bedrijf lange tijd geen webwinkel had. We mogen aannemen dat leden van de PvdA ook weleens sociale media gebruiken, verbazingwekkend dat die partij in tegenstelling tot andere partijen dat medium niet gebruikte om het electoraat te bereiken. Als organisaties onderuit gaan dan zijn er steevast twee mogelijke oorzaken: veranderingen in de omgeving worden niet opgemerkt of ze worden wel gesignaleerd maar ontbreekt het aan relevante kennis en vaardigheden om er op te anticiperen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn Friezen de gelukkigste inwoners van dit land en dat is doorgaans geen goed nieuws voor de lange termijn: de bereidheid om de omgeving te scannen op kansen en bedreigingen is niet groot. Dat kan uiteindelijk tegen je werken en vandaar het initiatief voor het project Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018: de Friese vensters moeten open.

De PvdA ging inhoudelijk de mist in door technologische ontwikkelingen die invloed op de factor arbeid hebben te negeren. Als de technologie achter de digitale munt Bitcoin zich laat opschalen naar andere toepassingen dan is menigeen met een kantoorbaan gezien. Dan kun je maar beter een basisinkomen hebben dan een banenplan. Een ontwikkeling als blockchain ( distributed ledger) valt voor een overheid niet te sturen. Reageer je te laat dan ben je de pineut. Een ontwikkeling als mechatronische systemen waarbij mechanica, elektronica en ICT een uiteenlopende rol spelen valt wel een beetje te sturen. Door geschikte randvoorwaarden te realiseren.In het recente verleden hebben Friese overheden zich sterk gemaakt voor o.a. watertechnologisch instituut Wetsus en de Dairy Campus. Initiatieven die pas na jaren vruchten afwerpen. Onlangs zag ik berichtje voorbij komen over een innovatie van een bedrijf op het snijvlak van water- en zuiveltechnologie, zie http://wateralliance.nl/membraantechnologie-boost-economie/ . Het gaat nog zeker vijf tot tien jaar duren voordat deze oplossing voor het scheiden van water van de melk bij de melkveehouder wat gaat opleveren. Dat zijn gangbare doorlooptijden.

Friezen zijn heel gelukkig maar daar ben ik als Fries niet gelukkig mee. Problemen genoeg die vragen om een oplossing waaronder de leegloop van het platteland wegens een gebrek aan toekomstperspectief voor jongeren. Een gebrek aan passende arbeid. De initiatieven die van overheidswege zijn ontplooid zijn niet toereikend, ik mis nog high-performance computing nodig voor het ontwerpen van producten op basis van een (computer)model, beleid ten aanzien van mechatronische systemen alsmede bio-composieten als vlas- en hennepvezels voor industrieel gebruik. Of je nu een bedrijf, politieke partij of regionale samenleving bent: de rode draad is nog altijd de wetmatigheid van Charles Darwin. Survival of the fittest: niet de sterkste overleeft maar die zich het beste weet aan te passen aan veranderende omstandigheden.

Friesland verschiet van kleur

Geen leuker vermaak dan leedvermaak, voor een politieke partij is het nooit leuk electoraal onderuit te gaan. Positief voor Leeuwarden is dat de verkiezingsnederlaag van de Partij van de Arbeid (PvdA) eindelijk tot normale lokale politieke verhoudingen kan leiden. Hoewel, een columnist – sociaaldemocraat  oude stijl – van de Leeuwarder Courant sprak voor de verkiezing nog hoopvol over een Jacobi-effect. Later dit jaar mogen de inwoners van Leeuwarden vervroegd naar de stembus vanwege een gemeentelijke herinrichting en voormalig Tweede Kamerlid Lutz Jacobi is lijsttrekker voor de PvdA. Als lid van een andere politieke partij zie ik haar meer als een vertegenwoordiger van een PvdA oude stijl dan een nieuwe stijl. Een van de weinige punten waar de lokale PvdA mee kan pronken is het project Leeuwarden Culturele Hoofdstad en uitgerekend voor dit project liep Lutz Jacobi niet warm. Het is een initiatief van oud-gedeputeerde Jannewietske de Vries, PvdA nieuwe stijl.

Op tal van plekken in Friesland is het rood van de PvdA vervangen door het groen van andere partijen, het merendeel van het CDA. Drie partijen met groen in het partijlogo winnen zetels en vinden de weg omhoog na een electoraal dieptepunt. Verkiezingen verliezen kan elke partij overkomen. Of die drie uitwendig groen kleurende partijen ook inwendig groen zijn is de vraag, voor GroenLinks en D66 staat dat vast. In overwegend agrarisch Friesland valt uit de producten van het land overwegend bedoeld voor menselijke consumptie niet veel meer welvaart en werkgelegenheid te halen. Meer van hetzelfde voor buren om de hoek heeft geen perspectief, we moeten naar een provinciale economie op basis van kennis. Innoveren en exporteren, volgens de Friese gedeputeerde van economische zaken moeten we af van het suikerbroodsyndroom. Gelukkig begrepen zijn voorgangers oorzaak en gevolg en de rol van kennisinstellingen beter en namen initiatieven voor de komst van de elfde faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen en het project European Capital of Culture. Met behoud van de Friese identiteit de blik naar buiten werpen op zoek naar nieuwe mogelijkheden voor welvaart en werkgelegenheid. Zoiets zou je PvdA nieuwe stijl kunnen noemen. Als gevolg van technologische ontwikkelingen is de A van Arbeid aan verandering onderhevig. Technologische ontwikkelingen bieden ook kansen en niks doen betekent in ieder geval dat je ze niet verzilvert. Met een beetje mazzel wordt de opleiding duurzaam ondernemerschap gehonoreerd en lopen we in Friesland eens niet achter de feiten aan. Zelfs werkgeversorganisaties pleiten voor een vergroening van de economie.

Later dit jaar krijgen we de merkwaardige situatie dat aan de vooravond van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018 een vertegenwoordiger van de PvdA oude stijl aan een electoraal dood paard moet trekken terwijl anderen van dezelfde partij een rode loper hadden uitgerold. GroenLinks en D66 zijn in afwachting van het moment dat ook het CDA inwendig groen kleurt zodat Friesland een op kennis gebaseerde circulaire economie kan krijgen.

Consensus

Ongeacht de uitslag van de Tweede Kamerverkiezing zullen meerdere politieke partijen consensus moeten zien te bereiken over een vervolg. Computers moeten dat soms ook doen. Digitalisering staat bij veel partijen niet hoog op de agenda, best wel merkwaardig gezien de kansen en bedreigingen van robotisering en andere vormen van digitalisering. Het kan zijn dat de hoofdwerkers denken dat alleen mensen die met de handjes werken slachtoffer zullen worden van vormen van automatisering. Dat zou behoorlijk kunnen tegenvallen wanneer de technologie achter de virtuele munt Bitcoin gemeengoed wordt. Deze virtuele munt gaat uit van een gedistribueerde database voor de boekhouding van transacties tussen participanten zonder een centrale autoriteit die toezicht houdt. Veel mensen hebben hoge verwachtingen van deze technologie omdat het veel kosten kan besparen en verwachten niet zelden dat invoering en acceptatie een fluitje van een cent is. Die hebben zich duidelijk niet in de technologische aspecten verdiept.

Mensen die bekend zijn met de werking van het Internet weten dat het Domain Name System (DNS) een gedistribueerde database is. Internetnamen van de vorm wie.wat.waar worden gekoppeld aan een Internetadres en dienen derhalve uniek te zijn. De partij die de registratie uitvoert moet dat controleren. Na acceptatie en invoering van een nieuwe naam duurt het even voordat andere computersystemen die het naamsysteem vormen de nieuwe naam hebben gerepliceerd. Na enige tijd geeft het naamsysteem een getrouwe weergave van de werkelijkheid. Maar hoe werkt dat bij de technologie achter Bitcoin waar een centrale autoriteit ontbreekt? Participerende systemen moeten volgens een protocol consensus zien te bereiken ook al kunnen computers defect raken, netwerkverbindingen verbroken kunnen worden en weer andere actoren de boel opzettelijk willen oplichten. Zo’n protocol kan onmogelijk eenvoudig zijn.

Eind jaren tachtig van de vorige eeuw bedacht de Amerikaanse computerwetenschapper Leslie Lamport een protocol genaamd Paxos. Hij beschreef het algoritme in de vorm van een besluitvormingsproces van een parlement van een fictieve Griekse samenleving op het eiland Paxos. Een vakblad weigerde het te publiceren en Lamport weigerde het aan te passen. Het verdween in een bureaula en na acht jaar werd het licht aangepast weer aangeboden en alsnog geplaatst. Het protocol is kennelijk dermate moeilijk te doorgronden dat anderen met betere versies komen. Eentje staat bekend als Raft, zie http://raft.github.io en kent inmiddels meerdere implementaties in verschillende programmeertalen. Het belang van een goed te doorgronden protocol moet niet onderschat worden, de infrastructuur onder de virtuele munt Bitcoin kan maar een beperkt aantal transacties per seconde aan vanwege het feit dat de deelnemende systemen consensus dienen te bereiken over de geldigheid van transacties. Opschaling in de huidige vorm naar andersoortige toepassingen is met de huidige techniek niet aan de orde. De hoofdwerkers hoeven op hele korte termijn niet voor hun baan te vrezen.

Het is een kwestie van tijd dat dat alsnog gebeurt wegens voortschrijdende technologische ontwikkelingen. Politieke partijen doen er verstandig aan consensus te bereiken over de rol van digitalisering in komend overheidsbeleid. De campagne ging over van alles maar niet over de toekomst van dit land.

Zoekplaatje

Topvondst talloze misdaadgegevens, kopte de Leeuwarder Courant afgelopen vrijdag boven een artikel. Gelukkig viel eerder deze week in de Volkskrant een beter verhaal over deze opmerkelijke vangst te lezen. Voor wie het niet gevolgd heeft een samenvatting. De politie en het Openbaar Ministerie (OM) troffen bij criminele incidenten opvallend vaak geprepareerde toestellen van het Canadese bedrijf BlackBerry aan. Deze telefoontoestellen waren ooit populair bij zakenmensen vanwege de aanwezigheid van een toetsenbordje waarmee je gemakkelijk berichtjes kon versturen. Sinds de opkomst van smartphones ging het rap bergafwaarts met dat bedrijf, de productie van die toestellen is gestaakt. Een Nederlands bedrijf modificeerde dergelijke apparaten zodat er met het systeem Pretty Good Privacy (PGP) versleutelde berichten mee verzonden konden worden. Ermee bellen was niet mogelijk, die functionaliteit alsmede de camera en de microfoon waren uitgeschakeld. Deze aangepaste telefoon bleek bij uitstek geschikt voor gebruik door criminelen. Het OM legde onder het motto van heling beslag op de servers van dat bedrijf in Nederland en het Canadese Toronto. Daarmee kreeg het OM talloze versleutelde berichtjes in het bezit. Het systeem PGP is voor zover bekend nog altijd niet gekraakt, wat moet je dan met versleutelde berichtjes? Op zoek naar de sleutel. Afgaand op berichtgeving in de Volkskrant is dat wat politie en Openbaar Ministerie hebben gedaan. Waar de sleutels uiteindelijk zijn gevonden is niet bekend gemaakt, het kan bijna niet anders dan dat die op een server stonden.

Het OM beschikt nu over een berg aan berichtjes, het gaat nu uitvogelen wie welk berichtje aan wie heeft gestuurd. Criminelen gebruiken natuurlijk niet hun echte namen. De opsporingsdiensten ontberen nog de expertise om een patroon in al die gegevens te ontdekken, begrijp ik uit de Volkskrant. Die hebben het onderdeel machine leren uit de opleiding Data Science nog niet met goed gevolg afgelegd. Intrigerende en interessante materie, encryptie van gegevens, patroonherkenning, digitale handtekeningen en privacy. Alweer een paar jaar geleden verscheen bij Princeton University Press het boekje getiteld ‘Nine Algorithms That Changed the Future: The Ingenious Ideas That Drive Today’s Computers’ ( http://press.princeton.edu/titles/9528.html ). Geschreven voor de belangstellende leek zoals dat heet. Je hoeft geen kennis van wiskunde of een programmeertaal te hebben om het te kunnen volgen. Het zou verplichte kost moeten zijn voor iedereen die participeert in cyberspace. In ieder geval voor de medewerkers van het Openbaar Ministerie, het bevat ondermeer een hoofdstuk over patroonherkenning. Het herkennen van patronen is een tak van sport die tegenwoordig machine leren (ML) wordt genoemd. Het bovengenoemde boekje bevat uiteraard achterin een lijst met titels voor nadere bestudering, helaas weinig boeken die in de vorm van een pdf-bestand van het Internet geplukt kunnen worden. Gelukkig voor de politie en het OM: het standaardwerk over machine leren kun je gewoon online vinden. Maar dat zoeken ze zelf maar even uit en dan kunnen ze hun plaatje compleet maken.

Datawetenschapper baan van de toekomst?

Heeft u belangstelling voor het beroep van datawetenschapper en beschikt u over veel tijd en geld? Dan kunt u misschien nog participeren in de opleiding Data Science van  de IT Academy Noord-Nederland ( http://www.itacademy.nl ). Tot voor kort kende ik het bestaan niet van deze organisatie, een advertentie verscheen bij de zoekresultaten en nieuwsgierig geworden toch even gekeken. Dat was even schrikken en slikken: een opleiding Data Science van 28 hele (werk)dagen verspreid over negen maanden voor een bedrag van meer dan 8.000 euro. Welke participanten kunnen dit zich permitteren? Je moet wel een (semi-)overheid als werkgever hebben om zo’n opleiding te kunnen volgen. Voor wie niet kan deelnemen heb ik een goedkoop alternatief.

Ik zat vermoedelijk te zoeken op de termen Data Science al dan niet in combinatie met Python toen de betaalde advertentie in beeld kwam. Recentelijk kreeg ik het boek(je) getiteld ‘Data Science from Scratch’ in handen van de Amerikaanse uitgeverij O’Reilly ( http://shop.oreilly.com/product/0636920033400.do ) geschreven door een medewerker van Google. Het maakt gebruik van de programmeertaal Python en dus ook maar even gekeken of er een aardig boek over die programmeertaal te vinden is. Een Amerikaanse hoogleraar computerwetenschap schreef er eentje voor absolute beginners en stelt het in de vorm van een pdf-bestand gratis beschikbaar op http://greenteapress.com/wp/think-python-2e/ . Het aanleren van Python is sowieso niet verkeerd, als datawetenschappen te hoog gegrepen zijn dan kun je altijd nog je Raspberry Pi ( http://www.raspberrypi.org ) programmeren. Het aardige van het genoemde boekje is niet alleen dat het een mooi overzicht geeft van het vakgebied, de auteur is ook zo vriendelijk geweest aanvullend studiemateriaal te vermelden. Ik heb zo’n zes aangeprezen boeken in de vorm van een pdf-bestand gratis en legaal van het Internet geplukt, slechts een enkel exemplaar telde minder dan 500 pagina’s. Het grootste deel betreft klassieke onderwerpen als lineaire algebra, differentiaal- en integraalrekening alsmede kansrekening en statistiek. Zulke mooie boeken hadden ze niet in de tijd dat ik in de schoolbankjes zat.

Data Science is anno nu een gigantisch breed en diep vakgebied en ik heb derhalve met verbazing kennis genomen van de aangeboden leergang. In 28 dagen een ratjetoe aan onderwerpen voor een niet kinderachtig bedrag terwijl je voor minder dan dertig euro aan de slag kunt. Mijn advies zou zijn: leer eerst de programmeertaal Python. Lukt dat niet dan is een loopbaan als datawetenschapper niet aan de orde. Werk het boek van de Google-medewerker door om te zien of Data Science iets voor u is. Bekijk ondertussen de aanbevolen literatuur om te zien of u de tijd en de capaciteiten heeft om de onderliggende wiskunde eigen te maken. Wees voorbereid op menig uur studeren (ik kan het weten want gedaan). Datawetenschapper mag door sommigen de baan van de toekomst worden genoemd, geen idee wanneer die toekomst aanbreekt. Maar goed, voor een paar tientjes kun je beginnen en je wordt er in ieder geval wat wijzer van.

Cybercriminelen traag van begrip

Heb je op deze plek net melding gemaakt van de werkwijze van criminelen gaan ze rustig verder vanaf een ander domein. Mailtjes afkomstig van info@domein.com verzonden door Emaildealtjes zijn verdacht, het elektronisch berichtje bevat verwijzingen naar http://nlinformatie.info , verstandig om daar NIET op te klikken. Deze cybercriminelen zijn kennelijk traag van begrip dat ze niet door hebben dat we hun werkwijze doorgronden. Eerst volgende keer maar het IP-adres hier vermelden.

Even geduld

Goed nieuws voor gebruikers van recreatiegebied de Groene Ster: overheden hebben simulatiesoftware ontdekt. Ook dit jaar weer drie festivals om te oefenen. Computersimulatie voorspelt Elfstedendrukte in Dokkum, luidde de kop boven een artikel in de Leeuwarder Courant van 3 maart jongstleden. In opdracht van de Veiligheidsregio en de Regiegroep Elfstedentocht maakte het bedrijf InControl een videosimulatie van de verwachte toeschouwersdrukte in en om Dokkum, viel er in dat stukje te lezen. Bij het lezen van de naam van dat bedrijf ging er een lampje branden: bij simulaties is het opletten geblazen. Jaren geleden organiseerde de NHL Hogeschool een bijeenkomst over het optimaliseren van bedrijfsprocessen. Studenten van die hogeschool hadden een project uitgevoerd met een van de producten van dat Utrechtse bedrijf ( http://www.incontrolsim.com ). Na afloop van de presentatie gevraagd naar de onderliggende wiskunde van dat product Enterprise Dynamics en kreeg als antwoord: geen idee. Nu wordt software ontwikkeld voor een bepaald doel en zit daar altijd iets in verwerkt omtrent de realiteit. Programma’s bedoeld voor het verwerken van teksten bevatten kennis omtrent letters, woorden, zinnen, enzovoort. Software om spreadsheets door te rekenen bevatten kennis betreffende formules. Sinds er computers voor persoonlijk gebruik zijn worden veel programma’s anders gebruikt dan waarvoor ze bedoeld zijn. Menigeen kent voorbeelden hoe mensen een programma voor spreadsheets gebruiken als database. Op kleine schaal doorgaans geen probleem, in grote(re) organisaties een vervelend verschijnsel. De hogeschool had een onderwijslicentie verworven voor het simulatiepakket van het Utrechtse bedrijf en indachtig het motto als we er voor betaald hebben dan gaan we het gebruiken ook.

En toen ging er ergens wat mis. Destijds had ik snel achterhaald dat de simulatiesoftware is gebaseerd op wachtrijtheorie. In het dagelijkse leven vertonen veel verschijnselen het karakter van een wachtrij en met geschikte software kun je die simuleren. Een gemeente wil de dienstverlening aan burgers vergroten en overweegt het aantal loketten in het stadskantoor te verhogen. Om te achterhalen of de baten de kosten rechtvaardigen kun je een simulatie (laten) maken. De studenten van de NHL Hogeschool die geen idee hadden op welke wiskunde dat pakket Enterprise Dynamics is gebaseerd gingen snel de mist in: ze pasten het toe op situaties waar er geen sprake is van wachtrijen. Bij simulatiesoftware dient de eerste vraag te zijn: op welke wiskunde is het gebaseerd? De volgende vraag: is die wiskunde het aangewezen instrument voor de situatie in kwestie? Vervolgens moet de software gevuld worden met relevante realistische data. De laatste Elfstedentocht is alweer een tijdje geleden, met welke gegevens de simulatie rondom Dokkum is uitgevoerd is mij niet helder.

Afgaand op het stukje in de Leeuwarder Courant smaakt de simulatie naar meer en reppen medewerkers van de Veiligheidsregio over de Sneekweek en LF2018. Ik snap de achterliggende gedachte maar zou eerst eens gaan oefenen met de festivals in de Groene Ster. Die verlopen nog altijd niet van een leien dakje, de oorzaken zijn niet zelden van logistieke aard. Het parkeren bij Welcome to the Village verloopt allesbehalve vlekkeloos en vertoont de kenmerken van … een wachtrij. Mooie gelegenheid om dergelijke software in de vingers te krijgen. Volgens mij is burgemeester Crone van Leeuwarden voorzitter van de Veiligheidsregio dus dat moet te regelen zijn. Geregelde gebruikers van de Groene Ster staan in de rij voor maatregelen die de toegankelijkheid van het gebied vergroten, we hebben wel wat geduld maar ook niet zo heel veel.

Public Key Infrastructure

Leven in cyberspace valt niet mee. Politici klagen over nepnieuws en burgers hebben alle reden te klagen over nepbeleid aangaande digitalisering. En reguliere media zoals kranten willen graag overheidssubsidie om dat nepnieuws tegen te gaan. Je vergeet lange tijd te doen wat je had moeten doen – fatsoenlijke journalistiek bedrijven – en gaat vervolgens subsidie schooien. Of politieke partijen zich ook sterk gaan maken voor wat Nederland al lang gehad zou moeten hebben, een PKI, weet ik niet. Wel praten over het wel of niet kunnen versleutelen van berichten in het kader van een wet op de inlichtingendiensten, maar het niet daadwerkelijk mogelijk maken. Het kunnen versleutelen van berichten vereist een zogeheten Public Key Infrastructure, zie voor uitleg http://en.wikipedia.org/wiki/Public_key_infrastructure . Zo’n infrastructuur is ook handig voor het digitaal ondertekenen van berichten.

Onlangs kreeg ik voor de zoveelste keer een ongevraagd elektronisch berichtje. Ogenschijnlijk afkomstig van Tros Kompas met de wervende titel Uitnodiging van Tros Kompas. Omdat voor nieuwsbrieven het principe van double opt-in geldt om te voorkomen dat anderen ergens je emailadres intikken, was het gelijk verdacht. De afzender was info@uw-voordeel.com en dan neem je even een kijkje op de website behorend bij deze domeinnaam om te zien of je je daar kunt aanmelden voor voordeeltjes. Niet dus. Onder in het berichtje viel te lezen dat Emaildealtjes Nederland het bedrijf achter deze actie zou zijn. Activeer een zoekmachine en kom tot de ontdekking dat er geen bedrijf met deze naam bestaat. De ongevraagde en ongewenste berichtjes zijn overduidelijk het werk van criminelen die zitten te hengelen naar persoonlijke gegevens. Ik vermoed dat menigeen slachtoffer wordt van deze acties, lang niet iedereen weet waar je op moet letten. Zou het digitaal ondertekenen van elektronische berichtjes heel gewoon zijn in Nederland, dan valt zo’n verdachte email gelijk door de mand: een criminele organisatie gaat die echt niet van een digitale handtekening voorzien.

Nederland mag dan zo’n beetje het hoogste aantal Internetaansluitingen ter wereld hebben, voor het overige is het kommer en kwel. Er zijn inmiddels talrijke overheidsdienaren die dromen van de zegeningen van blockchain (de technologie achter Bitcoin, een zogeheten distributed ledger), kennelijk niet wetend dat computerveiligheid daar nog belangrijker is. Gelukkig laat die technologie nog even op zich wachten zodat ongelukken ons bespaard blijven. Het is maar zeer de vraag of die potentieel ontwrichtende technologie zich laat opschalen. Zodra ik het in gewoon Nederlands kan uitleggen dan leest u het hier. Op cryptische verhalen zit niemand te wachten. Wel zitten we te wachten op een voor burgers en bedrijven betaalbare Public Key Infrastructure. Behoudens die criminelen.

To Do

Robots niet populair bij landelijke politici. De Volkskrant bekeek de verkiezingsprogramma’s voor de komende Tweede Kamerverkiezing op het onderwerp digitalisering en ontwaarde weinig belangstelling voor robots. Opmerkelijk gelet op het feit dat die apparaten veelal worden geassocieerd met banenverlies. Eigenlijk zou je niet over robots moeten spreken maar over mechatronische systemen. Bij dergelijke systemen vervullen mechanica, elektronica en ICT een uiteenlopende rol. In de column van Wouter Klootwijk in de weekendeditie van de Leeuwarder Courant van een paar weken geleden figureerde een opmerkelijk mechatronisch systeem: een apparaat om machinaal garnalen te pellen. In een ver verleden werden garnalen veelal door vrouwen handmatig gepeld. Om redenen van volksgezondheid werd dat verboden en gingen in deze contreien gevangen garnalen op transport naar Marokko om daar handmatig gepeld te worden. Het kostte een bedrijf in het Groningse Zoutkamp bloed, zweet en tranen om een machine te ontwikkelen voor het pellen van garnalen. Afgaand op genoemde column gaan de machinaal gepelde garnalen op transport naar Helmond om daar in een prijzig apparaat van bederf veroorzakende micro-organismen ontdaan te worden. Ik ben het met de columnist eens dat ze in Zoutkamp ook zo’n apparaat zouden moeten hebben. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij: pak deze handschoen op!

Hoe dat apparaat voor het machinaal pellen van garnalen in elkaar steekt in niet bekend. De ontwikkelaars doen er verstandig aan dat geheim te houden. Volgens het 5-krachtenmodel van de Amerikaanse hoogleraar concurrentiestrategie Michael Porter is dat een stevige drempel voor nieuwe toetreders op de markt. Geheimhouding van de werking levert de garnalenverwerker een structureel concurrentievoordeel op. Bij een bekende fabrikant van scheerapparaten in Drachten worden ook mechatronische systemen ingezet. Daar heten ze assemblagerobots en ze worden gebruikt om goedkope scheerapparaten te fabriceren. Voorheen gebeurde dat in China, maar omdat de transportkosten een te groot deel van de kostprijs vormden worden ze nu hier gemaakt. Op kortere afstand van de afzetmarkten. Een assemblagerobot voert net als die machine voor het pellen van garnalen steeds dezelfde handeling uit. Het verschil is dat een assemblagerobot voor steeds andere doeleinden opnieuw geprogrammeerd kan worden. In zekere zin zijn beide apparaten even dom. Een melkrobot daarentegen moet wat meer intelligentie aan boord hebben, weliswaar moet steeds dezelfde handeling worden verricht maar geen koeienuier is hetzelfde. De robot zal per koe moeten ontdekken waar de spenen zich bevinden. Een Unmanned Aerial Vehicle (UAV, ook wel drone genoemd) voor precisielandbouw zal nog slimmer moeten zijn. Geen robot maar wel een mechatronisch systeem zal het eerst moeten leren zieke planten van gezonde te onderscheiden. Mooi voorbeeld van een tak van sport die machine leren (ML) wordt genoemd.

Ook in een overwegend agrarische provincie Friesland zijn er tal van mogelijkheden om met mechatronische systemen nieuwe welvaart en werkgelegenheid te genereren. Vorig jaar was er een proef met een autonoom rijdend karretje in het Friese Appelscha. Heel opmerkelijk krijgt het geen vervolg. Heb je de kans om ervaring op te doen met een geavanceerd mechatronisch systeem in een complexe gebruikersomgeving, maak je er geen gebruik van. De ambitie zou moeten zijn die dingen zelf te maken. Landelijke politici hebben geen belangstelling voor robotachtige apparaten die geld in het laatje kunnen brengen, dat hoeft regionale bestuurders en beleidsmakers niet te weerhouden er wel wat mee te doen. To Do: relevant beleid formuleren en uitvoeren. Robots gaan het echt niet doen.